Quá trình đo đạc ấy thật sự là một sự giày vò đối với Chương Vọng Sinh, cảm giác như đã trôi qua nhiều năm dài. Khi Tuyết Liên buông thước dây ra, mặt cô cũng đỏ bừng, cô khẽ mỉm cười với cậu: “Vọng Sinh này, em sắp cao bằng anh Vọng Triều rồi đấy.”
Khóe miệng Chương Vọng Sinh khẽ động đậy nhưng không nói nên lời. Cậu rảo bước ra sân gọi Nam Bắc. Cô bé đang chơi đùa đến mức mặt mũi đỏ gay, Sửu Sửu vốn tính khí thất thường, cứ đuổi theo định đánh cô bé, khiến cô phải chạy quanh quanh khắp sân.
“Anh ba, anh đo xong rồi ạ?” Nam Bắc nhận ra cả gò má lẫn tai của Chương Vọng Sinh đều đỏ rực. Cô bé thấy lạ lắm, anh có bị ai đuổi đánh đâu, chỉ là đo quần áo thôi mà.
Trên đường về, Nam Bắc cứ liến thoắng không ngừng.
“Anh ba, anh nói xem tại sao chị Tuyết Liên lại biết may vá giỏi như thế?”
“Anh ba, chị Tuyết Liên cũng biết may đồ nam cơ à? Chị ấy định may cho anh kiểu gì vậy?”
Chương Vọng Sinh cảm thấy lòng dạ có chút phiền muộn, chỉ đáp lại qua loa rồi bảo: “Trường trung học của công xã bắt đầu tuyển sinh bình thường trở lại rồi, em phải tiếp tục đi học thôi.” Ba năm qua, trường trung học của công xã vốn đã ngừng tuyển sinh, năm nay nghe nói bộ máy bắt đầu hoạt động lại.
Nam Bắc chẳng mấy mặn mà: “Ai dạy chúng em cơ chứ? Các thầy đều bị đưa đi lao động cả rồi. Em chẳng muốn nghe cô chủ nhiệm hội phụ nữ lên lớp đâu, chẳng có gì thú vị cả, cô ấy còn chẳng biết nhiều bằng em!”
Chương Vọng Sinh khẽ kéo tay cô bé: “Em nói khẽ thôi.”
Nam Bắc hạ giọng xuống: “Thì em nói thật mà.”
Chương Vọng Sinh im lặng trước lời nói thật lòng ấy. Nhưng nếu không đi học, Nam Bắc mới mười một tuổi, một khi bỏ học thì cũng chỉ giống như những đứa trẻ khác: đi nhặt phân, cắt cỏ, chăn cừu, nô đùa, cho thỏ của đội sản xuất ăn… Rồi đến năm mười tám, mười chín tuổi, người ta lại dạm hỏi gả chồng… rồi sinh con, lại đi làm để kiếm công điểm.
Cuộc đời ấy dường như dài dằng dặc không thấy điểm dừng, nhưng cũng lại có thể nhìn thấu chỉ trong một cái liếc mắt.
“Có lẽ sẽ có thầy cô mới, cứ đi học xem sao đã.” Chương Vọng Sinh giờ là chủ gia đình, cậu quyết định thế nào thì là thế nấy.
Nam Bắc vẫn muốn tranh luận thêm: “Nhưng anh cũng dạy em được mà, đâu nhất thiết phải học ở trường?”
Chương Vọng Sinh đáp: “Môi trường khác nhau, ở trường có thầy có bạn.”
Đã quyết định cho cô bé đi học lại, Chương Vọng Sinh bắt đầu chuẩn bị. Cậu tìm đến thợ mộc, nhờ họ đóng giúp một chiếc ghế cao, Nam Bắc đã lớn rồi, chiếc ghế đẩu nhỏ trước đây không còn phù hợp nữa.
Bên ngoài, tiếng ve sầu kêu ran khiến người ta nhức cả tai, lá cây hòe xanh thẫm tỏa bóng mát rượi. Đang độ giữa hè, chỉ cần cử động một chút là mồ hôi vã ra như tắm. Sửu Sửu chạy sang nhà cậu báo rằng quần áo đã may xong, bảo hai anh em sang lấy.
Chương Vọng Sinh đang ngồi dưới gốc cây nguyệt hòe, hoàn toàn đắm chìm vào những trang sách. Cậu đọc rất chậm, nhấm nháp từng chữ một như trâu bò gặm cỏ, chẳng chút vội vàng. Sửu Sửu chạy đến bên cạnh hét lớn, mồ hôi nhễ nhại, Chương Vọng Sinh ngẩng đầu lên đáp: “Lát nữa anh bảo Nam Bắc sang lấy.”
Cậu đứng dậy, lấy con cào cào tết bằng lá từ lâu không ai chơi tặng cho Sửu Sửu: “Đi chơi đi.” Sửu Sửu ở trần, chỉ thắt chiếc yếm thêu hình con hổ, hét lên một tiếng rồi chạy biến.
Thời điểm tam hạ* là bận rộn nhất. Thu hoạch lúa mì là cuộc chiến tranh giành đồ ăn với miệng rồng. Lúa thu về phải tuốt vỏ, phơi khô, nhập kho, bận đến tối tăm mặt mũi. Chương Vọng Sinh gần như chẳng có lúc nào xem sách, hễ có chút thời gian rảnh rỗi là cậu lại lập tức rơi vào thế giới của những con chữ.
*Tam hạ chỉ ba việc mùa hè: thu hoạch, gieo trồng, quản lý.
Tủ sách cũ của gia đình chủ yếu là văn học cổ điển. Đây là lần đầu tiên cậu tiếp xúc với tiểu thuyết Nga, vậy mới biết trên đời còn có những con người như thế, những sự việc như thế, thật không tưởng nhưng cũng cực kỳ mới mẻ và xúc động. Cậu bắt đầu yêu thích nhân vật nữ chính Natasha, đó là một cô gái vô cùng thuần khiết và hoạt bát, rất giống với Nam Bắc.
“Anh ba!” Nam Bắc từ bên ngoài chạy về. Trường học đang nghỉ, cô bé suốt ngày ở công xã lao động cùng người lớn. Cô bé còn nhỏ, chưa phải sức lao động chính nên làm một lúc mệt là lại chạy đi chơi, lúc thì ra bờ sông câu cá bống, lúc thì ra bãi cỏ ven sông hái cỏ xanh về cho thỏ ở đội sản xuất ăn.
Nam Bắc đội một vòng hoa dại trên đầu, lao vút vào nhà như một con chim sẻ nhỏ linh động. Phía sau cô bé là con Hắc Tử, con chó này cứ thỉnh thoảng lại chạy sang nhà họ Chương chơi, giờ đã quen hơi bén tiếng.
Chương Vọng Sinh nghe tiếng cô bé bèn nhìn sang, bỗng nhiên cậu hiểu ra câu văn miêu tả về Natasha: “Nàng đang ở cái lứa tuổi đáng yêu mà bảo là trẻ con thì không còn là trẻ con nữa, mà nói là thiếu nữ thì cũng chưa hẳn là thiếu nữ.”
“Chị Tuyết Liên…” Chương Vọng Sinh chưa nói hết câu, Nam Bắc đã chụp vòng hoa lên đầu cậu, cười khúc khích: “Anh ba trông xinh như cô dâu ấy!”
Chương Vọng Sinh mỉm cười gỡ vòng hoa xuống: “Váy may xong rồi, em sang đó lấy đi.”
Nam Bắc chạy lại chum nước múc một gáo uống ực một hơi: “Anh đi cùng em đi.”
Chương Vọng Sinh đặt cuốn sách xuống, đứng dậy: “Anh còn phải nấu cơm. Em đi một mình cũng được mà, có phải không biết đường đâu.” Cậu cúi xuống xoa đầu con Hắc Tử: “Cho mi miếng khoai khô này, mau về nhà đi.”
Con chó này dường như bẩm sinh đã thân thiết với nhà họ Chương, cứ như người vậy, thỉnh thoảng lại biết sang thăm hàng xóm.
Nam Bắc biết anh mình về nhà là lại ôm lấy cuốn sách nên quên cả nấu cơm, cô bé không ép nữa, quệt miệng một cái rồi chạy vù ra ngoài.
Giữa trưa nắng gắt, da đầu như muốn chảy mỡ. Nam Bắc đi nhanh quá nên bị vấp ngã, đầu gối trầy da. Cô bé nhổ bãi nước bọt, xoa xoa mấy cái rồi lại tiếp tục bước đi.
Tuyết Liên đang đứng bên giếng rửa rau. Mảnh vườn riêng của nhà cô trồng được rất nhiều rau, chăm sóc rất khéo, cà tím ớt xanh đầy một giỏ. Xã viên Trương Vĩ Dân đi ngang qua, tiện tay vơ lấy một quả dưa chuột: “Chà, nhìn quả dưa này sức sống thật đấy, tươi mơn mởn y như cô Tuyết Liên vậy, cô chăm kiểu gì mà khéo thế?”
Trương Vĩ Dân vừa gặm dưa vừa đưa mắt nhìn quét qua người Tuyết Liên từ trên xuống dưới. Anh ta vốn là kẻ mồm mép rẻ tiền, chuyên đời thích nói lời lả lơi với con gái và phụ nữ trẻ, chẳng ai thèm chấp.
Thấy anh ta cúi xuống định lục lọi thêm trong giỏ, Tuyết Liên chê tay anh ta bẩn, khẽ đập vào cánh tay anh ta: “Ơ kìa, làm cái gì đấy? Một quả dưa chưa đủ cho anh à?”
Trương Vĩ Dân cười hi hả: “Chưa đủ, phải hái được quả dưa non này mới đủ.”
Tuyết Liên cũng chẳng giận. Đàn ông ở Nguyệt Hòe Thụ thấy cô là góa phụ thì ngoài miệng lúc nào cũng muốn chiếm chút lợi lộc. Lúc đầu cô cũng bực, sau mới thấy bực cũng chẳng giải quyết được gì.
“Gớm, anh Vĩ Dân cứ nói quá, tôi có non mấy cũng chẳng bằng con gái nhà anh đâu.” Tuyết Liên mỉm cười bưng giỏ lên. Trương Vĩ Dân cũng cười, đợi cô đi ngang qua thì đưa tay vỗ mông cô một cái. Tuyết Liên quay đầu lại cười lạnh: “Nghiện nặng thế cơ à anh Vĩ Dân? Nửa đêm chắc anh phải mò ra đội sản xuất mà tòm tem với mấy con nái sề mất thôi?”
Nam Bắc từ xa đã nhìn thấy Tuyết Liên và Trương Vĩ Dân có nói có cười. Khi thấy chị Tuyết Liên bị Trương Vĩ Dân vỗ mông mà chị vẫn cười lại với anh ta, Nam Bắc vô cùng kinh ngạc. Hai người kia chẳng ai nhìn thấy Nam Bắc, giữa trưa nắng ai nấy đều bận rộn đỏ lửa nấu cơm.
“Tôi chỉ chờ được tòm tem với cô thôi.” Trương Vĩ Dân mặt dày đáp lại. Tuyết Liên há miệng mắng: “Về mà tòm tem với mẹ anh ấy.”
Nam Bắc nghe thấy hai người đối đáp mà sững sờ cả người. Đây là chị Tuyết Liên sao? Những lời như vậy cô bé đã nghe từ nhỏ, đám đàn ông đàn bà ở đây hễ chửi nhau là lại lôi chuyện giường chiếu ra nói, chửi chẳng nể nang mặt mũi gì cả, rất th* t*c. Nhưng chị Tuyết Liên vốn không phải người như vậy.
Cô bé không biết chị đã thay đổi từ khi nào.
“Chị Tuyết Liên, em sang lấy váy ạ.” Nam Bắc gọi to. Tuyết Liên thấy cô bé bèn vuốt lại mái tóc, lập tức trở lại dáng vẻ mà Nam Bắc vẫn quen thuộc, cô mỉm cười thân thiện: “Em ăn cơm chưa? Nếu chưa thì ăn ở nhà chị luôn đi.”
Nam Bắc liếc nhìn bóng Trương Vĩ Dân vừa đi xa, nói: “Anh ba em đang nấu ở nhà rồi ạ.”
Tuyết Liên dẫn cô bé vào nhà, bảo cô bé mặc chiếc áo lót nhỏ vào rồi thử váy. Tuyết Liên vừa nhìn đã thấy Nam Bắc vốn dĩ có nét xinh xẻo, giờ diện đồ vào thì đúng là đẹp không sao tả xiết. Thật là lạ lùng, cái năm cô bé mới đến Nguyệt Hòe Thụ trông còn như một đứa trẻ ăn mày nhem nhuốc, vậy mà trải qua mấy mùa xuân tươi đông tàn, Nam Bắc đã trổ mã xinh đẹp đến thế này rồi.
“Xinh quá cơ.” Tuyết Liên vừa khen vừa vô cùng hài lòng với tay nghề của mình.
Nam Bắc lập tức quên ngay cảm giác khó chịu lúc nãy. Cô bé vui lắm, lờ mờ nhận ra mình cũng thật xinh đẹp, cô bé vội vã muốn về nhà khoe với Chương Vọng Sinh.
Nhưng vừa ra đến đường, cô bé bỗng cảm thấy thời tiết hôm nay thật rực rỡ như mùa xuân. Thỉnh thoảng gặp một ai đó, cô bé cảm giác người ta đang nhìn mình, và sự thật đúng là họ đang nhìn thật. Trong công xã chưa có ai mặc chiếc váy liền thân thế này cả, trông cô bé thực sự giống như một chú bướm xanh xinh đẹp.
Nam Bắc bỗng không vội về nhà nữa. Cô bé đổi hướng, đi về phía phố chính, lượn một vòng qua cửa hàng cung ứng. Nhân viên bán hàng ngày thường vốn kiêu ngạo, thấy Nam Bắc cũng phải cất tiếng hỏi: “Chà, Nam Bắc đấy à? Vải trên người em chẳng phải là tấm vải anh ba em mới mua hôm bữa sao?”
Nam Bắc khẽ mỉm cười: “Vâng, em nhờ chị Tuyết Liên may theo mẫu váy mới.”
Người bán hàng nói: “Giống mẫu váy của Lưu Phương Phương nhỉ? Đẹp thật đấy.”
Nam Bắc vẫn chỉ mỉm cười không nói gì, cô bé đi dạo một vòng quanh tủ kính rồi mới bước ra khỏi cửa hàng quay về nhà.
Chương Vọng Sinh ở nhà đợi mãi không thấy em gái đâu, vừa ra cửa định bụng đi tìm thì đã thấy một cái bóng xanh mướt đi tới.
“Anh ba!”
Nam Bắc đến gần, chờ đợi Chương Vọng Sinh khen ngợi mình. Chương Vọng Sinh nhìn vài cái rồi bảo: “Được đấy, mau vào ăn cơm đi.”
Nam Bắc hơi thất vọng, níu tay cậu lại: “Anh ba, váy em không đẹp ạ?”
Chương Vọng Sinh cười: “Đẹp chứ, màu sắc hay kiểu dáng đều đẹp cả.”
Nam Bắc hỏi: “Vậy anh nói xem, em đẹp hay chị Tuyết Liên đẹp?”
Xã viên ai cũng bảo con gái ở Nguyệt Hòe Thụ chẳng ai sánh nổi với Tuyết Liên.
Chương Vọng Sinh đáp: “Thế mà cũng so? Chị Tuyết Liên là người lớn, em mới bao nhiêu tuổi?”
Nam Bắc không phục: “Sao lại không so được, bọn em đều là phái nữ mà.”
Cô bé cứ bám lấy Chương Vọng Sinh bắt phải phân cao thấp cho bằng được. Chương Vọng Sinh đành phải phối hợp, nhìn cô bé từ trên xuống dưới một lượt, bảo cô xoay một vòng. Nam Bắc cứ cười mãi, tận tình phô diễn vẻ đẹp của mình.
“Em đẹp hơn.”
“Anh ba, không phải anh đang nịnh đầm em hay nói dối em đấy chứ?”
Chương Vọng Sinh bật cười: “Thế thì anh bảo chị Tuyết Liên đẹp hơn nhé.”
Nam Bắc giậm chân: “Không được!”
Chương Vọng Sinh giục cô bé mau vào ăn cơm, mâm cơm đã bày sẵn trên phiến đá dưới gốc cây nguyệt hòe trước cửa.
Bữa trưa có món cà chua xanh xào, cay xè lưỡi khiến Nam Bắc vừa ăn vừa hà hơi. Cô bé đã thay bộ váy mới ra rồi, không thể để thức ăn làm bẩn váy được.
Chiếc váy này bao giờ thì mặc được nhỉ? Buổi tối sau khi tắm rửa xong, cô bé lại mặc vào. Chương Vọng Sinh hỏi cô có định đi chơi không, nhưng trời tối mịt thế này mặc ra ngoài cũng chẳng ai thấy. Nam Bắc đứng đó thở dài: “Thôi ạ, mặc ra ngoài giờ này chẳng khác gì áo gấm đi đêm.”
Chương Vọng Sinh còn đang bận rộn tính sổ sách. Sắp đến mùa gieo trồng ngô rồi, hai ngày tới cậu phải cùng chú sáu Mã và mấy cán bộ nữa phát hạt giống cho bà con.
Cậu nghe cô bé thở dài thì mỉm cười thầm lặng.
Nam Bắc bèn ngồi xuống cạnh cậu đọc tiếp cuốn Chiến tranh và Hòa bình. Tốc độ đọc của hai anh em giờ đã khác nhau, thỉnh thoảng mới cùng đọc chung một đoạn, bình thường thì ai rảnh người đó đọc.
“Natasha bất ngờ nhảy lên một chậu hoa lớn, đứng cao hơn anh, hai tay ôm lấy cổ anh… và đặt lên môi anh một nụ hôn.”
Nam Bắc đọc tới đoạn này thì tim đập thình thịch. Một nụ hôn là như nào? Cô bé đọc đi đọc lại đoạn văn một lần nữa, tưởng tượng động tác của Natasha và cuộc đối thoại của cô ấy với Boris.
Những lời miêu tả ấy khiến lòng cô bé nảy sinh những cảm xúc lạ lẫm, diệu kỳ.
Trong nhà không ai nói câu nào. Cửa chính mở toang, gió đêm hiu hiu thổi vào khiến ngọn đèn dầu cứ chao nghiêng. Nam Bắc nhìn bóng đèn một hồi rồi ngẩn ngơ. Cô bé lặng lẽ ngắm nhìn Chương Vọng Sinh, sống mũi, chiếc cằm của anh ba nhìn nghiêng giống như bóng núi dưới ánh trăng, nhấp nhô một dải.
Cô bé đột nhiên đứng dậy đi tới ôm lấy cổ cậu. Chương Vọng Sinh bị cô bé làm cho giật mình, tay vẫn cầm bút, cậu đưa tay ra sau xoa xoa má cô bé, mắt vẫn không rời khỏi cuốn sổ ghi chép.
“Ngoan nào, anh còn chưa tính xong sổ sách.”
Nam Bắc bướng bỉnh xoay mặt cậu lại. Chương Vọng Sinh bất lực mỉm cười: “Em làm gì thế?”
Nam Bắc không nói gì, cô bé bắt chước Natasha, khẽ chạm môi vào môi cậu một cái, vô cùng thuần khiết. Chương Vọng Sinh không ngờ cô bé lại làm vậy, vừa nắm lấy cánh tay cô bé thì Nam Bắc đã hỏi: “Anh có yêu em không?”
Chương Vọng Sinh đã quen với việc hồi nhỏ cô bé cứ vớ được ai là nào thơm nào hôn, bôi đầy nước dãi lên mặt. Cậu thấy buồn cười, bảo: “Em đọc tiểu thuyết nhiều quá rồi phải không?”
Nam Bắc vẫn kiên trì hỏi: “Anh có yêu em không?”
Đây chính là câu mà Natasha mười hai tuổi đã hỏi Boris, chỉ là một cô bé con thấy trò chơi này thú vị mà thôi, ít nhất thì Chương Vọng Sinh cũng nghĩ như vậy. Cậu cười nói: “Đừng nghịch nữa.”
“Anh phải nói là đợi vài năm nữa anh sẽ cầu hôn em chứ.” Nam Bắc hậm hực đính chính.
Chương Vọng Sinh chẳng có hứng thú diễn kịch nước ngoài với cô bé, cậu cũng đang muốn tranh thủ xem sách.
“Được rồi, được rồi, để anh tính xong chỗ sổ sách này đã được không hả?”
Lòng Nam Bắc có chút xao động. Cô bé cảm thấy mình đang làm một việc rất ‘romantique’ — từ này cô học được từ đám thanh niên tri thức.
Trước khi đi ngủ, cô bé chợt nhớ đến chuyện của chị Tuyết Liên, lại chạy đến bên Chương Vọng Sinh nói: “Em bảo này, hôm nay em thấy anh Trương Vĩ Dân vỗ mông chị Tuyết Liên, chị ấy còn cười rồi sau đó mắng anh ta nữa. Chị Tuyết Liên chẳng giống lúc bình thường tí nào cả.”
Chương Vọng Sinh đang lật sách làm ghi chú, cậu ngẩng mặt lên nhìn Nam Bắc. Trên gương mặt cậu dần hiện lên vẻ u sầu và cả sự xót xa. Chị Tuyết Liên là góa phụ, cảnh ngộ của góa phụ cậu hiểu rất rõ. Bình thường đám thanh niên trai tráng trong công xã bàn tán gì sau lưng chị, cậu chưa bao giờ tham gia vào.
Đêm ấy, cậu trằn trọc mãi không ngủ được, không chỉ vì lý do trời nóng.
Mùa hè bận rộn, trên sân bãi lúc nào cũng có người.
Nam Bắc nhìn thấy Lý Đại Thành. Anh ta đang hớn hở nói chuyện với ai đó, nước bọt văng tung tóe. Anh ta trông thật xấu xí, Nam Bắc thầm nghĩ.
Trên sân bãi có rất đông người, Mã Lan cũng có mặt. Cô dường như cố ý giữ khoảng cách với Chương Vọng Sinh, ở những nơi công cộng tuyệt đối không dễ dàng bắt chuyện với cậu, dáng vẻ vô cùng đoan trang. Mã Lan tình cờ chạm mắt với Nam Bắc liền mỉm cười một cái. Nam Bắc bắt đầu suy nghĩ vẩn vơ, mấy người phụ nữ bên cạnh trêu cô bé: “Nam Bắc này, sau này Mã Lan chắc chắn sẽ thành chị dâu của cháu đấy.”
Nam Bắc ghét nhất là nghe những lời như vậy, cô bé lạnh mặt, chẳng thèm đáp lời.
Một lúc sau, trong đám đông bỗng rộ lên tiếng xôn xao. Có người đang chửi nhau, Nam Bắc vội vàng đứng dậy chạy tới xem.
“Đừng đi.” Mã Lan níu cô bé lại: “Trẻ con xem cái đó làm gì?”
Nam Bắc vùng ra, trong lòng tự nhủ: Em cứ thích xem náo nhiệt đấy.
Hóa ra là vợ của Trương Vĩ Dân đang cãi nhau tay đôi với Tuyết Liên.
